Nederlandse chipindustrie blijkt verrassend compleet — en opvallend regionaal verdeeld

De Nederlandse halfgeleiderindustrie blijkt niet alleen omvangrijker dan vaak gedacht, maar vooral ook opvallend geografisch geconcentreerd. Dat blijkt uit een nieuwe analyse van brancheorganisatie High Tech NL, die voor het eerst in kaart brengt waar in Nederland welke onderdelen van de chipwaardeketen plaatsvinden. Het resultaat: drie krachtige regio’s, ieder met een eigen specialisatie, en een waardeketen die — ondanks zijn complexe karakter — vrijwel volledig binnen de landsgrenzen aanwezig is.

High Tech NL bekeek meer dan zeventig bedrijven en kennisinstellingen actief in de semiconsector, op basis van de ledenlijst van september 2025. Die dataset beslaat meer dan 80 procent van de totale Nederlandse semiconactiviteiten, uitgedrukt in fte’s. De onderzoekers koppelden deze organisaties aan hun rol in de waardeketen: van chipontwerp tot front-end productie, back-end assemblage, machinebouw en onderzoek. De uitkomst is een serie visualisaties die zowel regionale clustering als functionele specialisatie zichtbaar maakt.

Hotspots

Uit de analyse komt een duidelijk beeld naar voren: Eindhoven, Nijmegen en Enschede vormen de drie dominante hotspots van Nederland, elk met een eigen rol. Eindhoven is onbetwist het centrum van de chipmachine-industrie. De aanwezigheid van ASML — zo groot dat het de rest van de regio op een grafiek volledig zou verdringen — bepaalt het gezicht van het Brabantse ecosysteem. Daarnaast telt de regio een brede laag toeleveranciers en dienstverleners die modules, componenten en services leveren aan de grote machinebouwers. Chipontwerp en onderzoek zijn aanwezig, maar vormen een kleiner deel van de totale activiteit.

Nijmegen, centrum van de Gelderse semiconregio, laat juist een veel gelijkmatiger profiel zien. Hier komen chipontwerp, productie (front-end én back-end), machinebouw en diensten ongeveer even sterk naar voren. Het is daarmee de meest gebalanceerde regio van de drie — een ecosysteem dat zowel chips maakt als de machines die daarvoor nodig zijn.

Enschede tenslotte is het domein van chipdesign. De Overijsselse regio kent een relatief klein maar sterk gespecialiseerd cluster van ontwerpbedrijven, aangevuld met dienstverleners en moduleleveranciers. Productie speelt er een veel kleinere rol.

Waardeketen

Op provinciaal niveau tekent zich een vergelijkbaar beeld af. Kennisinstellingen zijn verspreid over vrijwel alle provincies, maar voor specifieke activiteiten bestaan duidelijke zwaartepunten. Gelderland en Overijssel domineren chipontwerp, Noord-Brabant is het centrum voor machinebouw en aanverwante moduleservices, terwijl front-end productie vooral in Gelderland geconcentreerd is. Back-end productie en systeemintegratie zijn eveneens sterk vertegenwoordigd in Gelderland en Overijssel.

De onderzoekers benadrukken dat de gebruikte fte-categorieën zijn genormaliseerd; exacte omvangverschillen zijn dus niet direct uit de grafieken af te leiden. De analyse toont vooral relaties en verhoudingen, geen absolute aantallen.

Het rapport is hier te downloaden