Groei gereedschapmachineindustrie Duitsland verwacht in 2023

De VDW (Duitse vereniging van werktuigmachinebouwers) verwacht dat de productie in de gereedschapmachineindustrie in Duitsland dit jaar met 9 procent zal groeien tot een volume van 15,5 miljard euro. Nominaal is dit slechts tien procent onder het recordresultaat van 2018. Op de jaarlijkse persconferentie in Frankfurt am Main, Duitsland, zei Franz-Xaver Bernhard, voorzitter van de VDW: “We hebben de gevolgen van de pandemie grotendeels overwonnen Dit komt tot uiting in de groei van de productie en in de orderniveaus, die net onder het recordresultaat van 2018 liggen.”

De industrie is het lopende jaar ingegaan met een aanzienlijke orderachterstand. Hoewel de kloof tussen bestellingen en verkopen momenteel kleiner wordt, meldt het Duitse federale bureau voor de statistiek nog steeds een orderachterstand van twaalf maanden voor de werktuigmachine-industrie. “Dit betekent dat bedrijven goed gepositioneerd zijn om eventuele terugval in bestellingen in de eerste helft van 2023 te doorstaan, zoals de meest recente cijfers suggereren”, legt Bernhard uit. De bezettingsgraad stijgt ook gestaag en was in januari weer 91,1 procent. VDMA-flash-onderzoek dat begin december werd uitgevoerd, toont aan dat 45 procent van de fabrikanten van gereedschapsmachines voorzichtig optimistisch is over het lopende jaar.

In macro-economische termen wordt de prognose ondersteund door de veronderstelling dat de inflatie haar hoogtepunt heeft bereikt. De energie- en grondstofprijzen beginnen nu weer te dalen. Het opheffen van de Covid-beperkingen in China, de grootste markt, zal de handel stimuleren. Ook andere Aziatische landen zoals India en de ASEAN-regio dragen bij aan de groei. De wereldwijde investeringen stijgen voor het derde jaar op rij, zij het minder dynamisch dan in de voorgaande twee jaar. De internationale consumptie van gereedschapsmachines profiteert hiervan.

Sentiment

Ook in Duitsland zullen de kapitaaluitgaven naar verwachting na drie rustige jaren weer stijgen. Hier had met name de auto-industrie haar uitgaven in toom gehouden nadat het gebrek aan chips het produceren van voertuigen onmogelijk maakte. “De werktuigmachine-industrie heeft geprofiteerd van het transformatieproces onder autofabrikanten en heeft haar inspanningen verdubbeld om haar klantenstructuur te diversifiëren. Volgens ons onderzoek naar de klantstructuur is het aandeel van de automobielsector gedaald van bijna 43 procent in 2019 naar ongeveer 31 procent in 2021″, legt de VDW-voorzitter uit. Winsten zijn daarentegen de engineering en de fabricage van metaalproducten.

Het sentiment is verbeterd in Duitsland. De Ifo Business Climate Index voor de sectoren kapitaalgoederen en gereedschapsmachines steeg in januari fors. Er is zelfs een kentering in de verwachtingen voor de auto-industrie. Ook de wereldwijde Purchasing Managers’ Index stijgt voor het eerst in twaalf maanden licht. Dit is vooral duidelijk in de eurozone met belangrijke markten als Italië, Spanje en Frankrijk, maar ook in het VK en Turkije.

Dubbelcijferige groei

Volgens schattingen van de VDW groeide de productie van werktuigmachines vorig jaar met tien procent, drie punten meer dan in het najaar was verwacht. Dit komt overeen met een reële stijging van 3 procent en een volume van ongeveer 14,1 miljard euro. “Eindelijk kunnen nu meer machines worden voltooid en geleverd, omdat de leveringssituatie voor veel metalen onderdelen is verbeterd”, benadrukt Bernhard. De levering van elektronische componenten blijft echter krap.

Na een zwak vorig jaar groeide de binnenlandse verkoop met 16 procent, meer dan twee keer zo snel als de export met slechts 7 procent. Europa eindigde als laatste binnen de Triade, met min 3 procent. Vooral Oost-Europa presteerde zwak omdat de handel met Rusland grotendeels is ingestort. Cumulatief zijn de Duitse zendingen sinds 2018 met bijna 80 procent afgenomen. Italië heeft de afgelopen twee jaar buitengewoon sterk gepresteerd, gedreven door een substantieel subsidiebeleid voor de aanschaf van machines. De export naar Azië steeg met 11 procent. Vooral de export naar Thailand, India, Japan en Zuid-Korea groeide sterk. China was het jaar ervoor de belangrijkste drijfveer. In 2022 maakte het zero Covid-beleid machineleveringen een grotere uitdaging. Een deel van de export werd vervangen door lokale productie. Ten slotte was Amerika de belangrijkste drijvende kracht met een stijging van 24 procent, aangedreven door Brazilië, de VS en Mexico. De VS wint als op een na grootste markt aan belang en sluit met een exportaandeel van 14,7 procent aan op China met 18,7 procent.

Het totale personeelsbestand werd in december 2022 geschat op 65.400 in vestigingen met meer dan 50 werknemers. Dat was 2 procent meer dan vorig jaar. Sinds het begin van de pandemie in 2019 is het personeelsbestand met 13 procent afgenomen. De productie daalde in dezelfde periode met 17 procent. Dit is niet alleen toe te schrijven aan de pandemie, maar ook aan het transformatieproces dat autoklanten doormaken.

Werknemers

In een onderzoek meldde 31 procent van de fabrikanten van gereedschapsmachines een nieuwe en serieuze uitdaging die steeds acuter wordt. Voor nog eens 50 procent is het een probleem waar ze al mee kampen. Dit is het grote tekort aan geschoolde arbeidskrachten.

“Het tekort aan geschoolde arbeidskrachten zal waarschijnlijk een blijvend probleem blijven vanwege de structurele oorzaak in de vorm van demografische veranderingen in Duitsland. De cijfers voor de technische sector als geheel bevestigen hoe precair de situatie is”, zegt VDW-voorzitter Bernhard.

Het aantal vacatures in de techniek stijgt veel sneller ten opzichte van de totale personeelsgroei: 20 versus 1,3 procent. Iets meer dan de helft van alle ingenieursbureaus is van plan nieuw personeel aan te nemen. Volgens berekeningen van het Duitse Economisch Instituut zal het aanbod van geschoolde arbeidskrachten in STEM-gebieden de komende jaren in het beste geval slechts de helft van de behoeften van de industrie dekken. Het Federaal Arbeidsbureau meldt op dit moment grote tekorten in de volgende beroepsgroepen: mechatronica, automatiseringstechniek, metaalbewerking, werktuigbouwkunde en industriële techniek en elektrotechniek. In het opleidingsjaar 2021/2022 bleven ruim 11.000 van de 97.000 aangeboden opleidingsplaatsen in technische beroepen onvervuld.

Onderwijsexperts adviseren bedrijven om hun opleidingsprogramma’s een boost te geven, bestaande vakkrachten langer vast te houden en hen zo goed mogelijk bij te scholen. De Stichting Jeugdonderwijs en Ontwikkeling voor Werktuigbouwkunde werkt al vele jaren in de technische sector om professionele technische opleidingen te bieden, zodat bedrijven kunnen kiezen uit een sterke pool van kandidaten wiens kwalificaties voldoen aan hun specifieke vereisten.