ASML kan vraag naar chipmachines nauwelijks bijbenen: druk op toeleveranciers neemt toe

De groei van ASML lijkt voorlopig niet te stuiten. De Veldhovense machinebouwer boekte in het derde kwartaal van 2026 een recordomzet van 11,7 miljard euro en zag de nettowinst oplopen tot bijna 5 miljard euro. Belangrijker voor de Nederlandse maakindustrie is de waarschuwing dat de geplande productiecapaciteit in 2027 en 2028 onvoldoende zal zijn om aan de vraag van klanten te voldoen. ASML onderzoekt daarom verdere uitbreidingen, wat ook de druk op de toeleveringsketen vergroot.

De omzet van ASML steeg in het derde kwartaal met 55 procent ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Vergeleken met het tweede kwartaal van 2026 bedroeg de groei 25 procent. De nettowinst kwam uit op 4,96 miljard euro, tegen 2,12 miljard euro een jaar eerder. De brutomarge verbeterde van 51,6 naar 57,5 procent.

Ook het aantal verkochte machines nam flink toe. ASML verkocht in het derde kwartaal 113 nieuwe lithografiesystemen en acht gebruikte systemen. Een kwartaal eerder waren dat respectievelijk 86 en vijf machines. De omzet uit de verkoop van systemen steeg op jaarbasis met ruim 50 procent tot 8,37 miljard euro.

Capaciteitsuitbreiding onvoldoende

Volgens topman Christophe Fouquet blijven klanten hun verwachtingen voor de benodigde productiecapaciteit verhogen. Dat komt vooral door de omvang en verwachte duur van investeringen in kunstmatige intelligentie. De vraag is inmiddels zo groot dat sommige klanten al belangstelling tonen voor bestellingen die pas in 2029 of zelfs 2030 geleverd moeten worden.

ASML kondigde eerder aan de productiecapaciteit voor zijn Low-NA EUV- en DUV-immersiesystemen in 2027 met 30 procent te willen vergroten ten opzichte van 2026. Voor 2028 werd een verdere uitbreiding met 30 procent onderzocht. Inmiddels verwacht het bedrijf dat zelfs deze uitbreidingen niet voldoende zullen zijn.

Fouquet stelt dat ASML daarom onderzoekt hoe de capaciteit in 2028 nog verder kan worden vergroot. Daarmee ontstaat een nieuwe uitdaging voor de omvangrijke keten van machinebouwers, precisiebewerkers, mechatronische specialisten en andere toeleveranciers die bij de productie van de lithografiesystemen betrokken zijn.

Voor deze bedrijven betekent de groeiende vraag niet alleen uitzicht op meer werk, maar ook de noodzaak om hun eigen productiecapaciteit tijdig op te schalen. Investeringen in machines, automatisering en personeel kunnen daarbij noodzakelijk zijn. Tegelijkertijd vraagt een dergelijke opschaling om zekerheid over toekomstige orders, omdat de halfgeleiderindustrie historisch gezien sterke schommelingen in de vraag kent.

Meer omzet uit bestaande machines

Opvallend is dat ASML niet uitsluitend inzet op de productie van nieuwe lithografiesystemen. Het bedrijf verdient ook steeds meer aan het verbeteren en onderhouden van reeds geïnstalleerde machines. De omzet uit Installed Base Management, waaronder service en upgrades vallen, steeg van 2,76 miljard euro in het tweede kwartaal naar 3,29 miljard euro in het derde kwartaal. Vergeleken met een jaar eerder bedraagt de stijging bijna 68 procent. Volgens Fouquet komt dit vooral door de aanhoudend sterke vraag naar productiviteitsverbeteringen. Chipfabrikanten willen meer productiecapaciteit uit hun bestaande machinepark halen, zonder daarvoor volledig afhankelijk te zijn van de levering van nieuwe systemen.

Voor de machinebouw is dat een relevante ontwikkeling. Naast de productie van nieuwe machines ontstaat een groeiende markt voor modernisering, vervanging van componenten en technologische verbeteringen van bestaande installaties. Juist in een situatie waarin nieuwe machines schaars zijn, kan het verhogen van de productiviteit van bestaande systemen aantrekkelijk zijn.

Investeringen in de keten

De sterke groei stelt hoge eisen aan de industriële organisatie rondom ASML. Het opschalen van de productie van complexe lithografiesystemen is immers niet alleen een kwestie van extra assemblagecapaciteit. Ook de beschikbaarheid van hoogwaardige componenten, precisieonderdelen en gespecialiseerde productietechnologie moet gelijke tred houden.

Dat biedt kansen voor Nederlandse hightechtoeleveranciers, maar brengt ook risico’s met zich mee. Bedrijven die investeren in extra productiecapaciteit moeten rekening houden met lange ontwikkel- en levertijden, de beschikbaarheid van technisch personeel en de hoge kwaliteitseisen van de halfgeleiderindustrie.

De financiële cijfers laten zien dat ASML zelf over aanzienlijke middelen beschikt. In de eerste negen maanden van 2026 investeerde het bedrijf ruim 1,1 miljard euro in materiële vaste activa. De onderzoeks- en ontwikkelingsuitgaven bedroegen in dezelfde periode 3,64 miljard euro. Dat onderstreept dat de groei gepaard gaat met omvangrijke investeringen in productie en technologie.

Omzetverwachting opnieuw verhoogd

ASML verwacht voor het vierde kwartaal een omzet tussen 14,2 en 15,2 miljard euro, met een brutomarge van ongeveer 57 procent. Voor heel 2026 rekent het bedrijf nu op een omzet tussen 44 en 45 miljard euro. Daarmee is de onderkant van de eerdere verwachting met een miljard euro verhoogd.

Voor de Nederlandse machinebouw bevestigen de resultaten de sterke positie van de halfgeleiderindustrie als aanjager van industriële investeringen. De belangrijkste vraag voor de komende jaren lijkt niet langer uitsluitend hoeveel lithografiesystemen ASML kan verkopen, maar vooral hoe snel het bedrijf en zijn toeleveranciers hun gezamenlijke productiecapaciteit kunnen vergroten.