Nederlandse machinebouw moet afhankelijkheid van kritieke componenten verminderen

Nederlandse machinebouwers moeten meer aandacht besteden aan de beschikbaarheid en het hergebruik van kritieke machineonderdelen. Niet zozeer de toegang tot ruwe grondstoffen, maar vooral de afhankelijkheid van specifieke componenten en leveranciers vormt een risico. Dat stelt Harald Tepper, voorzitter van Stichting Circulaire Maakindustrie, in een interview op de website van de stichting.

Volgens Tepper, die ook voorzitter is van het productteam Routekaart Machinebouw, hebben veel Nederlandse machinebouwers onvoldoende zicht op hun kwetsbaarheid in de toeleveringsketen. Omdat Nederland vooral een assemblageland is, werken bedrijven doorgaans met ingekochte componenten in plaats van ruwe grondstoffen. Verstoringen in internationale toeleveringsketens kunnen daardoor grote gevolgen hebben.

Het productteam pleit daarom voor een gerichte componentenaanpak, waarbij bedrijven onderzoeken welke onderdelen essentieel zijn voor hun productie en waar afhankelijkheden kunnen worden verminderd. Elektromotoren met permanente magneten worden genoemd als mogelijke eerste pilot.

Hergebruik van elektromotoren

Permanente magneten bevatten kritieke grondstoffen waarvan de beschikbaarheid onder druk staat. Hoewel recycling en hergebruik technisch mogelijk zijn, vindt de verwerking momenteel vooral buiten Europa plaats. Volgens Tepper is het verstandig om ook binnen Europa capaciteit op te bouwen.

De aanpak moet zich echter niet beperken tot elektromotoren. Ook machineconstructies en digitale besturingscomponenten bieden mogelijkheden voor circulair ontwerp, levensduurverlenging en hergebruik. Daarbij gaat het niet alleen om duurzaamheid, maar ook om kostenbesparing en leveringszekerheid.

Routekaart in november

De aanbevelingen worden opgenomen in de Routekaart Circulaire en Weerbare Machinebouw, die naar verwachting in november verschijnt. Daarin krijgen circulair ontwerp, inkoop en leveranciersmanagement, onderhoud, refurbishment en hergebruik een belangrijke plaats.

Tepper benadrukt dat samenwerking tussen machinebouwers, toeleveranciers en kennisinstellingen noodzakelijk is. Ook standaardisatie en regelgeving kunnen volgens hem helpen om circulaire werkwijzen op grotere schaal toe te passen.

De routekaart moet uiteindelijk leiden tot concrete projecten waarmee de Nederlandse machinebouw zowel duurzamer als minder kwetsbaar wordt voor internationale leveringsproblemen.

Bron: [Stichting Circulaire Maakindustrie, interview met Harald Tepper, 26 oktober 2026](https://circulairemaakindustrie.nl/interview/harald-tepper-voorzitter-stichting-circulaire-maakindustrie-en-productteam-machinebouw-en-decaan-industrieel-ontwerp-aan-de-tu-delft-nederlandse-machinebouw-heeft-vooral-baat-bij-een-gerich/).