ASML goed voor helft omzet Nederlandse machinebouw

De Nederlandse machinebouw profiteert volop van de wereldwijde investeringsgolf in kunstmatige intelligentie. Vooral dankzij ASML neemt Nederland binnen Europa een uitzonderlijke positie in. De chipmachinefabrikant is inmiddels goed voor ongeveer de helft van de omzet van de Nederlandse machinebouw. Volgens een analyse van ING Research kan de totale economische bijdrage van ASML en zijn toeleveranciers dit jaar oplopen tot 2,2 procent van de Nederlandse economie.

Terwijl Europa moeite heeft om economisch te profiteren van de wereldwijde technologische ontwikkelingen, vormt Nederland een opvallende uitzondering. Dat concluderen ING-economen Marcel Klok en Bert Colijn in een nieuwe analyse van de Nederlandse technologiesector. De belangrijkste verklaring is ASML, dat als leverancier van geavanceerde lithografiemachines een sleutelpositie inneemt in de wereldwijde halfgeleiderindustrie.

De opmars van ASML is duidelijk terug te zien in de Nederlandse industriestatistieken. Sinds 2017 is het aandeel van de machinebouw in de Nederlandse economie sterk gegroeid. In 2025 vertegenwoordigde de sector ongeveer 2,7 procent van de totale bruto toegevoegde waarde. ASML neemt daarvan een aanzienlijk deel voor zijn rekening. Met een omzet van 33,7 miljard euro in 2025 was het bedrijf goed voor ongeveer de helft van de totale omzet van de Nederlandse machinebouw.

Economische betekenis groeit

Volgens ING is de directe bijdrage van ASML aan de Nederlandse economie gestegen van slechts 0,1 procent in 1995 naar 1,3 procent in 2025. Voor 2026 voorzien de economen een verdere stijging naar 1,6 procent. Daarmee is de werkelijke economische betekenis van ASML nog niet volledig in beeld. Het bedrijf beschikt over een uitgebreid netwerk van toeleveranciers, waarvan een belangrijk deel in Nederland is gevestigd. Ook investeringen in onderzoek, ontwikkeling en productiemiddelen zorgen voor extra economische activiteit.

Wanneer deze indirecte effecten worden meegerekend, komt ING voor 2026 uit op een totale bijdrage van 2,2 procent van de Nederlandse bruto toegevoegde waarde. Het gaat daarbij om een raming, gebaseerd op onder meer de economische verwevenheid van de Nederlandse machinebouw.

Toeleveranciers profiteren

De economische invloed van ASML reikt verder dan de halfgeleiderindustrie. Nederlandse metaalbewerkingsbedrijven, machinebouwers en andere gespecialiseerde toeleveranciers profiteren van de vraag naar onderdelen, systemen en productietechnologie.

Volgens ING levert iedere euro aan ingekochte goederen en diensten in de machinebouw ongeveer twintig cent aan binnenlandse toegevoegde waarde op. De onderzoekers wijzen daarnaast op een minder direct zichtbaar effect: bedrijven die leveren aan internationaal concurrerende technologieconcerns worden gestimuleerd om hun productiviteit, kwaliteit en technologische kennis te verbeteren.

Ook onderzoek en ontwikkeling spelen een belangrijke rol. Gemiddeld bestaat ongeveer 57 procent van de bruto investeringen in vaste activa binnen de machinebouw uit R&D. Daarmee vormt technologische vernieuwing een belangrijke motor achter de groei van de sector.

Afhankelijkheid brengt risico’s mee

De sterke positie van ASML heeft volgens ING ook een keerzijde. Naarmate één onderneming een groter aandeel in de nationale economie vertegenwoordigt, wordt Nederland gevoeliger voor schommelingen in de halfgeleidermarkt.

De economen trekken daarbij een vergelijking met het Finse Nokia. Rond de eeuwwisseling was dat bedrijf verantwoordelijk voor bijna 4 procent van het Finse bruto binnenlands product. Na de opkomst van smartphones verdween een groot deel van die economische betekenis.

Ook geopolitieke ontwikkelingen vormen een risico. Exportbeperkingen richting China kunnen de afzet van Nederlandse chipmachines beperken, terwijl de productie afhankelijk blijft van gespecialiseerde componenten uit onder meer Duitsland, de Verenigde Staten en Azië. Daarnaast kunnen binnenlandse knelpunten, zoals een tekort aan technisch personeel en beschikbare ruimte, verdere groei belemmeren.

Desondanks verwachten Klok en Colijn dat ASML en het bijbehorende hightechcluster de komende jaren een belangrijke motor blijven achter de groei van de Nederlandse economie. Daarmee profiteert niet alleen de chipmachinefabrikant zelf van de wereldwijde AI-investeringen, maar ook een aanzienlijk deel van de Nederlandse maakindustrie.

Bron: ING Research, Marcel Klok en Bert Colijn, The Netherlands defies Europe’s tech trend thanks to ASML, 26 oktober 2026.

https://think.ing.com/articles/the-netherlands-defies-europes-tech-trend-thanks-to-asml